De vakantie staat weer voor de deur. Voor mij betekent dat twee weken Italië, met veel lekker eten en drinken, oude stadjes bezoeken en luieren met een goed boek. La bella vita, zeg maar. Zoals een aanbieder van vakanties in een reclame zegt: ‘even-helemaal-niets’.

Als land zitten we al een halve eeuw in deze vakantiestemming. De arbeidsproductiviteit van bedrijven was vijftig jaar geleden nog boven de 8%. Sindsdien is die gedaald naar een half procent. ‘Productivity isn’t everything, but in the long run it is almost everything’, aldus Paul Krugman, econoom en Nobelprijswinnaar. Productiviteit is namelijk dé stille motor achter economische groei.

En ja, economische groei om de economische groei is achterhaald. Ons leven gaat om meer dan alleen maar meer geld verdienen. Tegelijk staan we met elkaar voor enorme uitdagingen en die kosten veel geld. Vergrijzing en gezondheidszorg, defensie, onderwijs, infrastructuur (netcongestie!) en verduurzaming. Zo kan ik nog wel even doorgaan. We kunnen dit alleen maar betalen met meer (groene) groei. En meer groei bereiken we met innovatie en een hogere productiviteit.

De grote vraag is daarom: hoe kan ons mkb productiever worden? Ik zie vier belangrijke uitdagingen:

In de eerste plaats moet onze economie concurrerender worden. Drie jaar geleden waren we nog de vierde meest concurrerende economie ter wereld. We zijn in vier jaar teruggevallen naar de negende plek. De overheid is voor ondernemers onvoorspelbaar geworden: denk aan de expatregeling die werd afgeschaft en daarna toch weer niet. Stikstofwetgeving belemmert investeringen. Te veel regelgeving voor mkb en te veel bureaucratie bij de (semi-)overheid smoort innovatie.

De leercultuur moet omhoog, zowel op scholen als bij bedrijven. Ik refereerde hierboven al aan de broodnodige investeringen in onderwijs. De leesvaardigheid van Nederlandse 15-jarigen is fors gedaald, waardoor we tot de laagst scorende landen binnen Europa behoren. Ook de rekenvaardigheden zijn gedaald, met name in het praktijkonderwijs. Bedrijven moeten inzetten op het verhogen van de digitale vaardigheden van hun werknemers. Deze investering betaalt zich dubbel en dwars terug.

Als derde reden moeten bedrijven en de overheid weer meer gaan investeren in onderzoek en ontwikkeling (R&D). Nederland geeft vergeleken met omringende landen minder uit aan R&D. Landen als Duitsland en België hebben de afgelopen 20 jaar consequent de R&D-uitgaven verhoogd, terwijl de groei bij Nederland achterbleef. Het Nationaal Groeifonds dat 20 miljard investeerde in innovatieve projecten is na drie jaar alweer opgeheven. Ik bedoel maar.

Tenslotte moet het mkb in rap tempo verder digitaliseren, automatiseren en robotiseren. Dat is een lastige klus, maar niet onmogelijk. Generatieve kunstmatige intelligentie (AI) biedt enorme kansen, juist voor het mkb. En voor jonge werknemers is dit bij uitstek een enorme uitdaging. Robotisering kan het tekort aan arbeidskrachten opvangen en digitalisering biedt groeikansen en kostenbesparingen. In Flevoland is veel hulp beschikbaar, zoals het European Digital Innovation Hub bij Horizon of bij de Green Innovation Hub in Almere.

Mijn punt? Ga deze zomer vooral lekker op reis. En doe op vakantie inspiratie op hoe jouw bedrijf productiever kan worden. In Italië zetten ze robots in om aardbevingsschade aan kerken te inventariseren. Zelfrijdende robots kunnen al rijpe druiven herkennen en plukken. Ik ga dat geloof ik maar eens van dichtbij bekijken.

Terug