HTSM

De technologische ruggengraat van Flevoland

Flevoland ontwikkelt zich van een traditionele agrarische provincie naar een centrum voor maakindustrie en technologische innovatie. Het thema High Tech Systems & Materials (HTSM) belichaamt deze ontwikkeling, met techniek als motor voor zowel het bedrijfsleven als de regionale werkgelegenheid.

Het HTSM-landschap: wat is er en hoe is het ontstaan

Het HTSM-landschap in Flevoland is organisch gegroeid uit bestaande regionale roots: de maritieme maakindustrie op Urk, het innovatieve ondernemersklimaat in de Noordoostpolder, een groeiende expertise in drone- en mobiliteitstechnologie via NLR in Marknesse, en de ambitie van Almere om een hoogwaardige technologische economie te creëren. Voorheen waren deze activiteiten versnipperd: bedrijven en kennisinstellingen spraken elkaar nauwelijks en er was geen gezamenlijk technologisch profiel voor de provincie. Dat is de afgelopen jaren veranderd, wat heeft geleid tot vier herkenbare HTSM-clusters:

  • Maritiem cluster Urk — gericht op scheepsbouw, visverwerking en maritieme maakindustrie, in opbouw naar een gezamenlijke kenniscampus samen met het Seafood-cluster.
  • Innovatiecluster Noordoostpolder (ICNOP) — een sterk netwerk van maakbedrijven met groeiende samenwerking op het gebied van autonome systemen, robotica en slimme productie.
  • High Tech Campus Almere — in ontwikkeling, gebaseerd op gemeentelijke ambitie en erkenning als Technologisch Brandpunt door het ministerie van EZK. Gekoppeld hieraan: het toekomstige Instituut voor Materiaalkunde en Metrologie (IAMM) — een kennisinstelling gericht op onderzoek naar materialen en meettechnologie, in samenwerking met technische universiteiten.
  • NLR/MITC Marknesse — centrum voor test- en validatie van autonome mobiliteitsoplossingen, waaronder drones. De Quick Response Drone Facility maakt innovatiecycli van zes weken mogelijk — kortcyclisch innoveren als regionaal onderscheidend vermogen.
  • Vliegveld Lelystad met LAIA (Lelystad Airport Innovation Area) — verdere ontwikkeling van het innovatie-ecosysteem rondom Lelystad Airport als knooppunt voor duurzame luchtvaart en energietransitie. In 2026 ligt de nadruk op het realiseren van test- en demonstratieomgevingen voor elektrisch en waterstofvliegen, het aantrekken van bedrijven en startups in eVTOL, drones en smart energy systems, en het versterken van de verbinding met de regionale energietransitie. Horizon draagt bij aan de programmering van innovatietafels, het leggen van nationale verbindingen en het concretiseren van campusontwikkeling.
  • Composietencluster — verdere professionalisering van het cluster rondom NLR en de Flevolandse maakindustrie, met focus op lichtgewicht constructies, duurzame composietmaterialen en systeemintegratie. In 2026 richt Horizon zich op het versterken van de samenwerking binnen de NTS-waardeketen, het organiseren van gerichte innovatiesessies en het ontsluiten van R&D-kansen voor bedrijven in de maritieme, mobiliteits- en defensiesector, zodat het cluster groeit van vroege fase naar een projectgedreven community.

Flevoland heeft geen grote industriële vlaggenschipbedrijven met een lange traditie. Dat maakt de opgave anders dan in regio’s als Eindhoven of Twente: bedrijven moeten hun waarde vinden in bredere, nationale en internationale ketens, en kunnen niet terugvallen op een bestaand industrieel fundament. Samenwerking tussen bedrijven, kennisinstellingen en overheden is daarvoor geen optie, maar een voorwaarde.

Focus is een tweede uitdaging. Als kleine provincie met beperkte capaciteit is het verleidelijk breed te willen zijn – maar juist de keuze voor concrete clusters en thema’s maakt echte impact mogelijk. In 2025 is die focus nadrukkelijker gelegd dan in voorgaande jaren, wat vraagt om het loslaten van activiteiten die minder bijdragen aan de regionale sterktes.

Wat heeft 2025 opgeleverd

De HTSM-KPI’s zijn in 2025 ruim gehaald. Het aantal individuele ondernemerstrajecten overtrof de doelstelling, met een breed scala aan begeleiding variërend van innovatievraagstukken en subsidietrajecten tot financieringsbegeleiding. Bedrijven waarmee in dit kader is samengewerkt zijn onder meer Alfen, ASM International, ENGIE, Tracamyl, Aero Hauler en Thal Technologies. Ook het aantal bijeenkomsten waarin ondernemers en partners zijn samengebracht – in sessies, werkgroepen en kernteamoverleggen – lag ruim boven de gestelde doelstelling.

We kijken met trots terug op het tech-event ‘Humanoïde Robotica’ in november, georganiseerd samen met ICNOP en gekoppeld aan de NTS-waardeketen Autonome Systemen (NTS: Nationale Technologiestrategie). Studenten, bedrijven en overheid werkten samen aan toepassingen van humanoid robots in de praktijk, ondersteund door live demonstraties en externe experts. Het event leidde tot gezamenlijke investeringen van bedrijven in een humanoid robot voor praktijkonderwijs – leren door te doen, voor studenten én voor ondernemers zelf.

20251119 160329 scaled 1 Horizon Flevoland

“Via deze weg wil ik jullie nogmaals hartelijk danken voor het mede mogelijk maken van ons tech-event over humanoïde robotica. Tof dat jullie erbij waren!”
– Jantien van Eerten, projectleider ICNOP

De doorbraak van 2025

In 2025 zijn op meerdere fronten concrete doorbraken gerealiseerd. De High Tech Campus Almere is een Technologisch Brandpunt in wording, met concrete campusontwikkelingsplannen en de eerste intentie van een bedrijf om zich er te vestigen. Het Kernteamoverleg Maritiem & Seafood Campus Urk heeft een gedeelde agenda opgesteld voor de gezamenlijke campusontwikkeling die daar nu in voorbereiding is. En Horizon is door het ministerie van EZK aangesteld als coördinator van het programma Technologiebrandpunten — een erkenning van de rol die Flevoland speelt in het nationale hightech-ecosysteem.

De transitie: van versneller naar hoofdthema

HTSM was binnen Horizon jarenlang een versneller van de drie transities — energie, voedsel en grondstoffen — maar geen zelfstandig speerpunt. Dat is in 2025 veranderd, omdat hightech cruciaal is voor de regionale werkgelegenheid, het verdienvermogen van Nederland en de innovatieve positie van Flevoland.

De vooruitblik: 2026

In 2026 richt Horizon zich binnen HTSM op clustervorming en ecosysteem ontwikkeling:

  • Maritiem cluster en bijbehorende campus ontwikkeling MSCU.
  • Hightech Cluster Almere High Tech Campus Almere – actieve bijdrage aan de ecosysteemontwikkeling rondom de campus, met focus op het aantrekken van bedrijven en het verankeren van kennisinstellingen.
  • Smart Mobility ClusterNLR/MITC Marknesse – ondersteuning van campusontwikkeling en positionering binnen de NTS-waardeketen Autonome Systemen.
  • Cluster Lelystad Airport Innovation Area (LAIA).
  • Composieten Cluster.