Bijdragen aan de toekomst

“Ik denk dat samenwerken heel erg belangrijk is. Je ziet dat de wereld verandert, dus je moet andere oplossingen bedenken. Grondstoffen worden steeds schaarser, dat zal in de toekomst alleen nog maar meer spelen. We moeten echt met elkaar gaan kijken, hoe kunnen we toch een aantrekkelijke omgeving en een leefbare wereld blijven? Om daar te komen is er nog heel veel innovatie nodig en daar kunnen ondernemers een hele belangrijke rol in spelen. Als je nu al nadenkt over wat er straks in de wereld gaat gebeuren en hoe we daarmee om kunnen gaan, dan liggen er nog ontzettend veel kansen voor ondernemers om met mooie innovatieve ideeën te komen die niet alleen hier in Flevoland en Nederland, maar misschien ook wel in Europa en de rest van de wereld bruikbaar zijn”, zegt wethouder Maaike Veeningen (Gemeente Almere).

“Het mooie is dat het Agrofoodcluster echt een ondernemersgedreven cluster is. De partijen die het hebben opgestart keken echt over hun eigen schaduw heen. Ze keken wat het belang was voor de sector of de gemeenschappelijke thema’s die ze met elkaar hebben. Dat is denk ik ook wel van belang voor een ondernemer, om verder te kijken dan je eigen neus lang is en over jouw eigen schaduw heen. Wat kan ik van een ander leren?”, zeg Cor van Veldhuijsen (Agrofoodcluster). “Veel clusters zijn een groep bedrijven die iets met elkaar doen en vinden, en als je daarin met elkaar de energie, richting en thema’s vind dan ben je met elkaar heel ondernemend. Je werkt denk ik sowieso aan een hoger doel, omdat je jouw eigen belang wel wat onder aan het groepsbelang zet. Je moet echt zoeken naar het gezamenlijke belang. Vind ik dat als individuele ondernemer ook fijn om aan bij te dragen?”

“Wij verstaan onder toekomstbestendig ondernemen dat je werkt aan een economie die concurrentiekrachtig is, maar ook innovatief, duurzaam en weerbaar. Wij gebruiken de definitie van brede welvaart, in 2023 door het Ministerie van Economische Zaken geformuleerd. Dat we niet alleen kijken naar of het concurrentiekrachtig is en verdienvermogen heeft, de puur economische kanten als ik het zo mag zeggen, maar ook naar duurzaamheid en innovatie”, aldus Annette Wijering (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland). Remco Gemmeke (VBA) vult aan: “Er wordt steeds meer verlangd van een ondernemer, dat die ook breder kan denken. Vroeger ging het natuurlijk met name om welvaart, je ziet wel een duidelijke verschuiving naar welzijn. Daar zul je als ondernemer ook in mee moeten. Dat vraagt ook een andere dynamiek van jouw organisatie, waar je aandacht aan zult moeten besteden”.

“We moeten ons ten alle tijden realiseren dat wij maar een onderdeel zijn van een veel groter geheel. Het is denk ik voor mij cruciaal dat we ons blijven realiseren dat we tijd en aandacht geven aan mensen in organisaties die niet zo makkelijk toegang hebben tot talent, middelen of de overheid. Dat we juist in onze week of maand proberen terug te geven, ook naar organisaties die dat niet kunnen”, zegt Danny Frietman (Green Innovation Hub). “Koop en produceer lokaal. Deel met elkaar. Gun elkaar een beetje ruimte, profit en resultaat. Daar kun je vandaag mee beginnen en ik denk dat als je dan naar 2045 kijkt, dat we dan nog best een gezonde economie kunnen hebben”, vult voormalig Wethouder Dennis Grimbergen (Gemeente Lelystad) aan.

“Ik denk dat ondernemerschap in de toekomst nog veel meer gaat over het creëren van commitment bij je medewerkers om bij te dragen aan de missie van jouw onderneming. En om je er bewust van te zijn dat die missie ook moet passen in de samenleving waar jij onderdeel van uitmaakt”, aldus voormalig wethouder Nathanaël Middelkoop (Gemeente Urk). “Dus niet alleen maar gericht op, ‘hoe kan ik mijn winst maximaliseren?’, maar ‘hoe zorg ik dat ik bijdraag aan het bevorderen van de brede welvaart?’ Hoe zorg je als bedrijf dat je niet alleen zelf als directeur een goede boterham verdient, maar dat je jouw medewerkers daar ook voldoende voor beloond en meeneemt. En hoe zorg je dat het sociale leven, het samenleven en het netwerk op de plek waar je gevestigd bent sterk blijft en dat we met elkaar die samenleving vormgeven? Het is in 2045 heel belangrijk dat een ondernemer niet alleen maar weet hoe die het eigen product moet verkopen, maar ook wat nu het grotere verhaal is. Wat de grotere vraagstukken zijn en hoe je als ondernemer ervoor kan zorgen dat je een bouwsteentje aanlevert richting die oplossing”.

“Denk niet op de korte termijn, kortetermijnwinst is leuk maar als je daar op de lange termijn heel veel schade mee doet, dan hebben we heel veel maatschappelijk te herstellen. Dat zou ook wel een boodschap zijn van mijn kant, weet altijd dat de maatschappelijke waarde zich ergens gaat vertalen ten gunste of ten koste van wat je in de markt hebt gezet. Ik denk dat heel veel ondernemers en ondernemingen zich daar ten degen van bewust zijn”, zegt voormalig Wethouder Dennis Grimbergen (Gemeente Lelystad). “Je moet het intrinsiek willen denk ik, en het belang en de noodzaak ervan inzien”, zegt Antijn Koers (Suplacon/Innovatiecluster Noordoostpolder). “Op duurzaamheid zelf vinden de meeste het allemaal wel belangrijk. Uiteindelijk moet je het met elkaar op deze wereld doen, en je wil ook gewoon een duurzaam klimaat voor de huidige generatie, maar ook de generatie die volgt”.

“Ik denk dat het ook een kwaliteit is die je als ondernemer moet hebben. Dat je durft vooruit te kijken, met als vertrekpunt dat je heel goed weet waarvoor je aan het ondernemen bent. Dan gaat het niet alleen over kortetermijn winst, maar ook wat de winst is die je duurzaam neer kunt zetten”, aldus Rein Zuidema (Bedrijfskring Zeewolde). “Zodat je weet dat je over een aantal jaar op een thema echt nog nodig bent. Als je de voetafdruk wilt verlagen van jouw productieproces, als dat jouw ambitie is, dan kun je daar nog even mee vooruit. Dat hoeft niet beperkt te blijven tot het domein waar je in zit, dat kun je ook uitbreiden. Als je zo kijkt naar de betekenis van jouw bedrijf, dat je dan een enorme impact kunt maken. Daar moet je denk ik als ondernemer ook mee bezig zijn, wat is nou de betekenis van onze onderneming voor deze wereld”.

“Het gaat natuurlijk allemaal om centjes en de boel rondkrijgen. Maar misschien soms ook met een wat bredere blik niet alleen maar aan winst denken. Toegevoegde waarde, maatschappelijke waarde, is uiteindelijk op de lange termijn ook heel erg belangrijk om te kunnen blijven ondernemen. Ik zie ook dat ondernemers er echt wel mee bezig zijn. Misschien noodgedwongen, omdat de wereld wel echt heel erg veranderd. Je moet eigenlijk wel mee, als je dat niet doet dan ben je zeker geen koploper meer”, aldus Wilco van Zon (Gemeente Dronten). “Maatschappelijke betrokkenheid, dat kun je niet helemaal samenvatten dat is bijna een soort gevoel. Hoe veranker je jouw bedrijf in zo’n gemeenschap? Hoe neem je ook jouw maatschappelijke verantwoordelijkheid?”

“Kleine bedrijven kunnen samen iets van ontwikkeling forceren. Als je samenwerkt aan alternatieven, dan gaan ook de grotere partijen uiteindelijk in die beweging mee. Het is denk ik een grote uitdaging voor ons allemaal om te zorgen dat we kijken hoe we samen de schaarste te lijf gaan. Alleen als we er samen naar kijken en de schouders eronder zetten, dan gaan we daar ook een antwoord op kunnen vinden”, zegt Rein Zuidema (Bedrijfskring Zeewolde). “Je zult altijd verschillende soorten ondernemers hebben, maar Flevoland kennende denk ik dat we ook een hoop innovatieve ondernemers hebben die echt anders gaan nadenken over hoe we met de wereld omgaan en wat dat betekent voor het ondernemen”, zegt wethouder Maaike Veeningen (Gemeente Almere).