Durven ontdekken is waar vernieuwing begint

“Voor een ondernemer is het denk ik van belang dat je blijft leren, en ook nieuwe gebieden blijft verkennen. Dat je daarin bijblijft. Het kan natuurlijk best zijn dat je een keuze maakt, ik ga eerst goed op die duurzaamheid zitten en digitalisering komt later. Ik denk dat je niet alles tegelijk kan, maar je moet het wel blijven verkennen en bijblijven op de deelgebieden die op je afkomen”, zegt Cor van Veldhuijsen (Agrofoodcluster). Pieter Leen Bos (Firda) vult aan: “De essentie is dat de waarde van een onderneming niet langer in een perfect plan zit, maar in het meesterschap om te navigeren als de kaart niet meer klopt. We zitten op dit moment in een situatie waarin we weinig richting krijgen. Dan zien we dat bedrijven die het lef hebben gehad om kleine stapjes te zetten om te experimenteren wel doorgaan. De kracht zit denk ik juist in op klein gebied durven te experimenteren. Om eens te kijken of het nodig is om je overal in bij te scholen, generalistisch te zijn en van alles een klein beetje te weten. Of dat je juist specialistisch moet zijn”.

“Soms is het ook een stuk bewustwording. Ondernemers spreken en informeren elkaar. De een ziet iets wat de ander misschien nog niet gezien heeft. Het is mooi om mensen uit te dagen om bij elkaar mee te kijken en naar elkaar te luisteren. Er is zoveel te leren, maar daar moet wel ruimte voor zijn”, aldus Jacob Korterink (Gemeente Noordoostpolder). “Uiteindelijk is een ondernemer bezig met wat die elke dag doet, zo’n leeromgeving daagt uit om daar uit te stappen. Maar dat moet er wel zijn, anders gaat een ondernemer doen wat die elke dag doet. Dus je moet de ondernemer wel uitdagen. Je hebt verbinding nodig tussen de ondernemers en het onderwijs. Daarnaast ook demodagen en open dagen, bij elkaar kijken wie doet wat. De echt toekomstgerichte ondernemer heeft daar oog voor, die kijkt verder dan het eigen bedrijf”.

“Blijven doen en ook gesprekken aangaan met ondernemers die wellicht al verder dan jou zijn op dat vlak, en daar ook van leren. Dat betekent niet dat je altijd helemaal achterover moet gaan zitten, maar het is wel mooi dat je een netwerk om je heen hebt die je wellicht kunt bevragen. Die misschien net even een stapje verder zijn dan jij bent”, zegt Cor van Veldhuijsen (Agrofoodcluster). “Je moet durven leren van elkaar en bij elkaar in de keuken kijken. Dan doe je misschien ideeën op voor een handeling, die je niet had bedacht. Of je denkt ‘dat past niet bij mij, maar hoe kan ik het zo maken dat het ook toepasbaar is bij mij?’ Tegelijkertijd, ‘hoe betrek ik het onderwijs daarbij?”, vult voormalig Wethouder Dennis Grimbergen (Gemeente Lelystad) aan.

“Ondernemers zijn gewend om te investeren, in gebouwen, voorraden, productie. Maar investeer ook in die kennis en groei op dat vlak”, adviseert Wilco van Zon (Gemeente Dronten). “Niet alleen voor de ondernemer zelf, maar zeker ook voor je medewerkers. Neem die daar ook echt in mee, dat is niet alleen een stukje binding aan je bedrijf maar ook verbetering. Er zit zoveel kennis bij mensen, probeer dat er vooral uit te halen. Er zit veel ervaring bij bedrijven, mensen horen en zien dingen”. Antijn Koers (Suplacon/Innovatiecluster Noordoostpolder) beaamt dit: “Ik denk dat het een belangrijke succesfactor is dat je brede betrokkenheid weet te creëren onder de mensen. Koester vooral het vakmanschap dat iemand heeft, maar stel ook gelijk de vraag hoe hun vak er over vijf of tien jaar uitziet. Maar ook hoe je ervoor zorgt dat je bepaalde vakkennis overbrengt. Dan praat je over een (zelf)lerende organisatie op dat vlak. Hoe zorgen we ervoor dat de ambitie niet alleen bij de ondernemer zit, maar dat je ondernemers in jouw onderneming creëert? Wat ik vooral doe bij collega’s op de vloer, is delen en vertellen wat mij bezighoudt. Wat ik zie in de markt, wat klanten aan feedback geven. Een ondernemer moet mensen denk ik meer gaan prikkelen, binden en boeien. Uitdagen en de ruimte geven om, naast het werk dat ze doen, ook met een kritische blik te kijken naar wat we kunnen en moeten doen om in 2045 relevant te blijven”.

Openstaan voor ontwikkeling en vernieuwing

“Een leer- en experimenteeromgeving voor ondernemers is cruciaal en wordt steeds belangrijker”, aldus Rein Brands (Bedrijvenkring Urk en Urk Maritime). “We zijn nu bezig om zowel binnen de seafood als de maritieme industrie, samen met Aeres en Stenden leerlijnen op te tuigen. Daarnaast zijn we bezig met het ontwikkelen van een innovatiecentrum met startups op de maritieme campus die we gaan ontwikkelen. In het innovatiecentrum komt de triple helix samen en zorgen we voor mooie nieuwe dingen. We hebben wereldwijd al voorbeelden gezien dat het echt uitstekend werkt. Dat hoeft niet alleen op een fysieke locatie te zijn, dat kan ook in zogeheten living labs bij bedrijven zelf. Er zijn meerdere manieren om dat te organiseren en dat zijn we nu met de provincie en gemeente aan het voorbereiden”.

“Ik denk dat als je over het geheel in de provincie kijkt dan is een kenmerk van Flevoland dat het barst van de pilots. Dat is dus wel tekenend voor wat je te bieden hebt”, zegt wethouder Helmut Hermans (Gemeente Zeewolde). “Pilots op het gebied van energiesamenwerking, de verwerking van agrifood. Iedere ondernemer die echt wat in z’n mars heeft kan in Flevoland z’n gang gaan. Ik denk dat de provincie uitblinkt als het gaat over pilots op alle mogelijke vlakken. Het klinkt heel basaal maar we hebben de ruimte, en als we de ruimte een keer niet hebben dan zoeken we het”.

“Een omgeving waarin je kunt uitproberen is enorm belangrijk om innovatie tot stand te brengen”, beaamt wethouder Maaike Veeningen (Gemeente Almere). “Je leert natuurlijk door vallen en opstaan, dus er moeten dingen fout gaan wil je verder komen. Juist door wat er fout gaat, leer je ook wat er beter moet. Heel veel innovaties komen op die manier tot stand, door heel veel proberen, misgaan en opnieuw proberen. Wij kijken ook echt waar we die ruimte kunnen bieden. Zo hebben we laatst een innovatiezone geopend in Hortus, waar bedrijven hun laatste innovaties tentoon kunnen stellen, maar ook kunnen uitproberen of het in de praktijk werkt. Daar komen ondernemers naast elkaar ook studenten van Aeres tegen. PRICE, die zich bezighoudt met vernieuwing op het gebied van circulaire economie, is daar ook gevestigd. Zo worden op allerlei manieren gedachten uitgewisseld en nieuwe ideeën in de praktijk getest. Dat zorgt voor een versnelling van innovatie”.

“Kom niet pas in beweging als dingen vastlopen of er een probleem ontstaat. Wacht niet tot het op je afkomt, wees nieuwgierig en zoek het zelf op. Ga van tevoren experimenten, en blijf experimenteren en om je heen kijken. Kan het nog beter? Kan het nog efficiënter? Is dit de juiste manier?”, aldus Aida Montakab (Windesheim). “Durf te experimenteren en durf risico te lopen”, vult Renate Slokker (Gemeente Dronten) aan. “Sta open voor vernieuwing en ga het niet uit de weg. Weet waar je goed in bent en zorg dat je tijdig de juiste partij aanhaakt, daar waar je tekort komt of kennis nodig hebt. Zodat je desnoods hulp krijgt om door te gaan. Juist door jezelf te kennen als ondernemer en te weten waar je goed in bent, of waar je ondersteuning wilt zoeken of de samenwerking aan wilt gaan. Je merkt dat ondernemers wel eens geneigd zijn om toch maar door te blijven gaan, en dat helemaal niet door hebben. Durf ook kritisch naar jezelf te kijken”.